• Tá Tú Anseo:
• Baile /
• Foilseacháin /
• Tuarascálacha Bhliantúil /
• Tuarascáil Bhliantúil an Ombudsman 2004

Tuarascáil Bhliantúil an Ombudsman 2004

Caibidil 2 - An Ombudsman agus Daoine Aosta

An Ombudsman agus Daoine Aosta

Glactar go forleathan le fad saoil mar thomhais amháin ar shochaí atá go mór chun cinn. Go minic léirítear bochtanas coibhneasta tíre trí thagairt a dhéanamh do shaol ré gearr ar meán a cuid saoránach, i gcomparáid leis an meán i sochaí níos saibhre. Is íorónta an scéal é, agus líon na daoine aosta ag dul i méid, go mbreathaítear ar an aos seo, go háirithe san iarthar, mar ualach ar an tír.

Tá an feiniméan sin feicthe againn in Éirinn, tír ina bhfuil an dul chun cinn eacnamúil iontach ar aon dul leis an �aois� atá ag teacht ar ár sochaí agus súil go mairfidh níos mó daoine ná riamh go dtí a seachtóidí, ochtóidí agus nóchaidí. Faoin mbliain 2011 meastar gur daoine os cionn 65 bliain d�aois agus os a chionn a bheidh i 14% den daonra, i gcomparáid le díreach faoi 12% i láthair na huaire. Faoin mbliain 2050, ardóidh an céatadán sin go dtí 24%.

Tá díospóireacht náisiúnta curtha ar bun mar thoradh ar na fíricí sin faoin �ualach� a thabharfaidh na forbairtí oibiachtúla sin leo, bíodh sé i mbreis brú ar na seirbhísí sláinte, ar sheirbhísí leasa shóisialaigh, ar sholáthar tithe altranais, nó ar chistí pinsin. Féachtar, tríd is tríd, go diúltach ar na saincheisteanna sin agus ar shaincheisteanna eile, agus is beag airde a thugtar ar an saibhreas a d�fhéadfadh breis daoine aosta, daoine níos críonna a thabhairt don tsochaí agus an riachtanas atá ann a chinntiú go dtugtar an chosaint agus an t-ómós céanna dóibh agus a thugtar dár leanaí óga.

Léiriónn an dearcadh diúltach seo faoi dhul in aois agus daoine aosta easpa samhlaíochta agus carthannachta. Ba mhaith le go leor againn saol fada a bheith againn, ach bíonn drogall orainn i ndáiríre faoi dhul in aois. Tá gaolta agus cairde aosta againn ach níl aon tuiscint againn ar a gcuid riachtanais, riachtanais a d�fhéadfadh a bheith againn féin lá éigin. Ba chóir dóibh siúd a bhfuil freagracht orthu as soláthar seirbhíse, bíodh sé poiblí nó príobháideach, cibé cíos caranna nó cúram sláinte, cuimhiú go rachaidh siadsan freisin � má bhíonn an t-ádh orthu � in aois agus ba chóir dóibh smaoineamh air sin nuair a bhítear ag smaoineamh ar sheirbhísí bunaithe ar aois a roinnt go héifeachtach.

Bíonn go leor imní ar dhaoine aosta agus orthu siúd a thugann tacaíocht dóibh faoin mbealach idirdhealaitheach a chaitear leo sa tsochaí seo uaireanta. Bíonn imní orthu nach mbíonn cóireálacha sláinte agus/nó scagadh áirithe ar fáil dóibh, seirbhísí a chinnteodh nach mbeidís ag brath chomh mór ar sheirbhísí a bheadh gann agus daor nuair a rachaidís in aois. Bíonn imní orthu faoi chúrsaí airgid agus ualaí eile a bhaineann le cúram tithe altranais má theastaíonn sé uathu agus nuair a theastóidh sé uathu. Bíonn imní orthu faoin laghad fostaíochta agus deiseanna oideachais atá ann dóibh siúd fiú amháin faoin gnáthaois scoir 65 bliain d�aois. Agus thar aon ní eile bíonn imní orthu faoin treocht sin atá ag dul i méid sa tsochaí breathnú orthu mar dhaoine díomhaoineacha atá ag cur acmhainní amú.

Is léiriú é an úsáid a bhaintear as an téarma �plódóirí leapacha� (nó �bed-blockers�) maidir le gnéith amháin don ghéarchéim leanúnach inár gcuid seirbhísí sláinte den dearcadh atá ann a chuireann as go mór do dhaoine aosta. Ceann de na gnéithe is tromchúisí faoi ngéarchéim sna hAonaid Timpistí agus Éigeandála, mar a dúirt na daoine a chonaic é, ná gurb iad na daoine aosta is minicí a d�fhulaing é, agus is minic go mbíodh orthu cur suas go náireach le foireann a bhí faoi bhrú, ach a bhí an-deas leo, foireann nach raibh aon rogha acu ach tástálacha áirithe a dhéanamh orthu agus iad a scrúdú in áiteanna poiblí san ospidéal.

Mar Ombudsman déileálaim le go leor gearán ó dhaoine aosta, nó thar a gceann, tá rogha díobh sin foilsithe thíos. Déantar go leor de na gearáin de bhrí go dteipeann ar chomhlachtaí poiblí a thabhairt faoi deara i gceart gur daoine aosta iad na gearánaithe agus go bhféadfadh deacracht a bheith acu tuiscint a fháil ar fhoirmeacha casta nó rialacha sonraithe nó treoirlínte ar shochair agus scéimeanna eile a chomhlíonadh. Déantar gearáin eile de bhrí nach n-imscrúdaítear i gceart imthosca cáis agus mar sin nach dtugtar aird chuí ar chomh lag agus atá duine aosta, ná ar a sláinte, nó easpa cumais nuair a bhítear ag déanamh measúnaithe orthu le haghaidh rud ar bith, fhóirdheontas tí altranais méadaithe, feabhsúchán tí, nó aon sochar a chiallódh go mbeadh saol níos éasca acu le níos lú brú san áireamh.

Tháinig an chonspóid faoi thithe altranais a bhfuil anailís mhór déanta uirthi anois-agus a phléim i gCaibidil 4 den Tuarascáil seo-as teipeadh córasach a chinntiú gur coinneadh cleachtais táillí laistigh den dlí. Chuir iarrachtaí chun rialacháin ultra vires soiléire a bhrú isteach i scéimeanna éagsúla táillí as go mór uaireanta do dhaoine aosta agus dá dteaghlach.

Le blianta anuas, tá an Ombudsman ar an airdeall freisin faoi aon iarracht chontráilte a rinne comhlachtaí poiblí an iomarca béime a chur ar aois dhuine nuair a bhítear á measúnú i gcomhair sochair ar leith. Uaireanta bíonn cúiseanna bailí ann, b�fhéidir cúiseanna sláinte agus sábháilteachta, nach gcuirtear seirbhísí áirithe ar fail do dhaoine aosta, nó go gcuirtear ar fáil iad ar táille níos airde. Ach ba chóir dúinn ar fad seasamh in aghaidh dhearcaidh a thugann luach níos lú do shaol dhaoine aosta, dearcadh contúirteach ar gach bealach go bhféachfá air. Cuireann An tAcht um Stádas Comhionann, 2000 béim ar leith ar stop a chur le leatrom a bheith á dhéanamh ar seandaoine i soláthar earraí agus seirbhísí.

Mar Ombudsman, níl aon ról agam ó thaobh reachtaíocht a achtú nó tionscnamh polasaí amháin a chur chun cinn thar ceann eile. Ach tá ról agam a chinntiú go gcaitheann an córas riaracháin go cothrom le daoine, agus, chomh fada agus a bhaineann sé le daoine aosta, ciallaíonn go cothrom gan idirdhealú, le haird chuí ar a gcumas fisiciúil nó intinne, agus thar aon ní eile trí dhearcadh a thugann ómós dá maorgacht daonna, do na rudaí dearfacha a bhaineann le dhul in aois, agus don ról a bhí acu cuidiú leis an mborradh eacnamúil a bhfuil a gclann agus a ngarchlann ag baint sásaimh as anois a shlánú.

Back to contents